Czego warto się uczyć? – cz. 2. Wiedza… /  ESENCO, czyli sedno wszystkiego

RSS

Czego warto się uczyć? – cz. 2. Wiedza…

iqra-read_lW którą stronę mam mam iść? – pyta Alicja. To zależy od tego, dokąd chcesz dojść – odpowiada Kot. Nie wiem. – No to bez znaczenia, dokąd pójdziesz.

Podobnie jak Alicja w Krainie Czarów musimy znać cel, jeśli chcemy gdziekolwiek dojść. Przede wszystkim dochodzenie do tego, gdzie warto iść, czyli w tym przypadku, co warto wiedzieć, z reguły poprzedza zaskakujące odkrycie, że wiedza jest przydatna i warto ją zdobywać. Oczywiście, że nie wystarczy wiedzieć, dokąd iść. Trzeba jeszcze wyruszyć. Każdy sukces wymaga odbicia od brzegu. I wytrwałości w dążeniu do wytyczonego celu. Jakże często słyszymy stwierdzenie, że „nauczyłbym się, ale mi się nie chce”. Jeśli nie wiesz, dlaczego ci się nie chce, przeczytaj „Co cię powstrzymuje?”.

Co jednak w przypadku, kiedy wiesz, że chcesz, ale masz trudności w określeniu, co warto wiedzieć? Najprostsza odpowiedź mogłaby być taka, że to, co akurat w danej chwili jest ci potrzebne. Po co przeznaczać cenne lata swojego życia na zgłębianie wiedzy, której nigdy nie wykorzystamy? Lepiej poznawać przez doświadczenie, gdyż przy okazji zbieramy przeżycia, z których składa się udane życie.

Trzeba jednak pamiętać, że na dogłębne poznanie jakiejś bardziej rozległej dziedziny wiedzy potrzeba czasu i akurat w chwili, kiedy wiedza ta będzie potrzebna, możemy nie posiadać go w wystarczającej ilości. Dlatego warto przewidzieć, co przyda się w przyszłości. Możemy zatem pokusić się o rozszerzenie powyższej odpowiedzi i zasugerowanie, że powinniśmy uczyć się tego, co przyda nam się teraz lub w przewidywanej przyszłości.

Warto dodać jeszcze jedno kryterium, szczególnie dla osób uważających wiedzę za szczególnie istotną. Ta wiedza jest przydatna, która pozwala na budowanie we własnej głowie jak najbliższego prawdzie obrazu świata. Jeśli służy poznaniu, przyczynia się do lepszego rozumienia otaczającej rzeczywistości, sprawia, że świat przestaje być tak zagadkowy. Brakujące drobne informacje zawsze można uzupełnić, ale taki pełny obraz rzeczywistości trudno jest zbudować jednego dnia, gdyż jedna dziedzina wiedzy przenika drugą i stworzenie jednolitego modelu to często przygoda na całe życie. Warto też szukać wymienionych powiązań pomiędzy różnymi dziedzinami wiedzy, gdyż to sprawia, że lepiej rozumiemy otaczającą rzeczywistość, a jednocześnie trafniej przewidywać przyszłe zdarzenia, a tym samym lepiej planować swoje życie.

Jeśli masz jeszcze trudności i szukasz podpowiedzi, co może się przydać, poniżej przedstawiam ogólne informacje, dlaczego warto znać pewne podstawowe dziedziny wiedzy. Próbę podziału wiedzy w grupy względem przydatności w życiu. Podział nie jest ostateczny i każdy powinien go dostosować do siebie. Matryca taka może za to stanowić dobrą podstawę do opracowania własnego planu. Czego zatem się uczyć?

Istnieją różne podziały nauk. Najwłaściwszym wydaje się jednak podział z uwagi na korzyści, które nam oferują poszczególne kategorie. Rozróżniłbym: wykształcenie, umiejętności i wiedzę o świecie.

1. Wszelkie umiejętności i formalne wykształcenie – w pierwszej kolejności należy zdobyć to, co zapewni nam przetrwanie – bez tego niestety trudno mówić o rozwoju – jakiś poziom bezpieczeństwa jest niezbędny, żeby możliwe było sięganie po więcej. Poza tym, po to wszytko robimy, żeby lepiej żyć.

Umiejętności – to one sprawiają, że lepiej radzimy sobie w życiu, życie jest ciekawsze, a my sami jesteśmy ciekawsi dla innych. To umiejętności najbardziej imponują nam w innych ludziach, powodują, że są oni dla nas mocniejsi, bardziej pociągający i atrakcyjni. Czasami są podstawą do uzyskania różnych kwalifikacji, np. prawa jazdy. Każda umiejętność kiedyś się przydaje. To swoiste narzędzie, które powodują, że lepiej poruszamy się w świecie. Mogą to być takie sprawności, jak umiejętność nawiązywania i utrzymywania relacji z innymi, kultura osobista, posługiwanie się nożem i widelcem, czytanie map, komunikatywność w mowie i piśmie, umiejętności taneczne, znajomość gier i zabaw, umiejętność współpracy, granie na instrumentach, rozumienie aktów prawnych, pisanie umów, gra w piłkę, skakanie przez płot, jazda na rowerze, itp. Innymi słowy wszystko, co sprawia, że lepiej potrafimy korzystać z życia. Do szczególnego rodzaju umiejętności zaliczyć należy znajomość języków obcych. Jeśli ze wszystkich umiejętności miałbym wybrać jedną, którą będę miał szansę rozwinąć i musiałbym wybrać taką, która z największym prawdopodobieństwem i w największym stopniu przyczyni się do sukcesu zawodowego, postawiłbym właśnie na znajomość języków obcych;

Wykształcenie formalne – dyplomy, kursy zawodowe, języki obce! – jest często niezbędne do uzyskania dostępu do niektórych zawodów – nie gwarantuje jednak ani nie determinuje osiągnięcia sukcesu zawodowego; na szczęście na rynku pracy coraz częściej liczą się faktycznie posiadane umiejętności, a wiedzę formalną można skutecznie pominąć w CV;

2. Wiedza umożliwiająca zrozumienie samych siebie, naszego miejsca we wszechświecie i nakreślenia tego, co chcemy robić w życiu. Ten, kto lepiej rozumie otaczającą go rzeczywistość jest ciekawszym człowiekiem i warto za nim podążać. Szczególnie pomocne okazują się tutaj religia, psychologia, filozofia. Tego rodzaju wiedza jest istotna do uzyskania wysokiej jakości naszego życia. Trudno jest ją posiąść bez własnych przemyśleń, a to jest w tym wszystkim najcenniejsze. Życie przemija i warto przeżyć je w najlepszy możliwy dla nas sposób. Trzeba to zrobić w sposób rozważny. Tylko raz przejdziesz tą drogą.

3. Wiedza konieczna do poznania i zrozumienia świata  – aby zrozumieć świat, pewien zakres wiedzy jest niezbędny – jest takie powiedzenie, że „tam, gdzie kończy się wiedza, tam się rodzą demony”. Trudno jest precyzyjnie określić zakres wiedzy, którą „powinien” posiadać każdy człowiek. Jeśli jednak szukasz takiego wyznacznika, to dobrą podstawą zdaje się być poziom wiedzy liceum ogólnokształcące o profilu ogólnym. Spośród całej wiedzy przerabianej w szkole średniej na szczególną uwagę zasługują matematyka, geografia i historia. Pierwsza wykazuje pewną logikę świata, pokazuje, że są zjawiska, które można zmierzyć, zbadać i obliczyć. Jest narzędziem, które daje zaufanie niezbędne do zastosowania innych nauk w celu poprawy warunków naszego życia. Bez pomiarów i obliczeń osiągnięcie dzisiejszego rozwoju cywilizacyjnego byłoby nadmiernie kosztowne, jeśli nie niemożliwe. Geografia dostarcza wiedzy ogólnej o świecie, pozwala na odnalezienie swojego w nim miejsca oraz wyjaśnia zjawiska przyrodnicze, dzięki czemu nie zastanawiamy się, dlaczego wiatr w nocy wieje w stronę morza. Historia natomiast jest bardzo istotna z uwagi na ciągłość naszego pochodzenia i życia oraz poczucia tożsamości narodowej. Znając historię czujemy się powiązani z własną kulturą. Mamy mniej pretensji do własnego życia i nie walczymy ze zjawiskami nieuniknionymi oraz lepiej rozumiemy procesy społeczne. Ponadto człowiek nigdy nie będzie silny, jeśli nie będzie częścią silnej grupy. W wyniku słabości rodzin odnalezienie swojego miejsca w całym społeczeństwie jest szczególnie istotne. Zdaje się, że przekonanie o niepraktyczności historii staje się coraz powszechniejsze. Doświadczenie pokazuje, że to fałszywe myślenie, które jest prostą drogą do niewolnictwa. Jeśli jesteś zwolennikiem świata bez granic i zapomnisz o swojej tożsamości, przedstawiciele innych narodów bardzo szybko ci przypomną, skąd pochodzisz. Zawsze będziesz obcym w innym kraju. Poza tym historia jest zapisem doświadczenia narodu. Dzięki dobrej jej znajomości mamy szansę uniknięcia wiecznego powielania tych samych błędów.

Co dokładnie warto wiedzieć z wyżej wymienionego zakresu, wymaga głębszej osobistej refleksji. Pokuszę się jednak o pewną propozycję z odpowiednim uzasadnieniem.

1) Matematyka – zwana królową wszystkich nauk. Nie jest to zaskakujące. Matematyka jest swoistą podstawą świata, daje jakieś pewniki, przekazuje zasady, które sprawdzają się w niemalże każdej sytuacji. Przede wszystkim matematyka ułatwia nam życie, umożliwiając obliczenie ustalenie wielu niewiadomych bez dokonywania ciągłych pomiarów, nie zawsze możliwych, eliminując przy tym wszelkie zgadywanie, organizuje świat, daje poczucie, że są rzeczy pewne na tym świecie, że ten świat tworzy pewien zorganizowany system. Jeśli coś policzysz, dokonasz sprawdzenia, to masz pewność, że zdobyta w ten sposób wiedza odzwierciedla rzeczywistość (nie dotyczy obliczeń w dziedzinach tak zaawansowanych, jak np. mechanika kwantowa). Tego większość innych dziedzin nauki nie zapewnia. Nie wyobrażam sobie współczesnego człowieka, który nie potrafi policzyć pola prostokąta. Dla tych, którzy uważają tę wiedzę za zbędną proponuję kupno okien bez umiejętności obliczenia ich pola. Poza możliwościami praktycznymi matematyka rozwija myślenia abstrakcyjne, logikę, daje pewne pewniki. „Matematyka jest królową wszystkich nauk, jej ulubieńcem jest prawda, a prostość i oczywistość jej strojem; ale przybytek tej Monarchini jest obsadzony cierniem, po którym przechodzić trzeba; nie ma on powabu, tylko dla umysłów, zamiłowanych w prawdzie i lubiących walczyć z trudnościami.” [Jan Śniadecki – polski astronom i matematyk, 1756–1830). W uczeniu się matematyki wspaniałe jest to, że przede wszystkim liczy ona na nasze zrozumienie. Wręcz tego zrozumienia żąda. Daje za to dużo w zamian. W zamian zwalnia nas z obowiązku uczenia się jej na pamięć. Aby ją pojąć, musisz nauczyć się jedynie kilku fundamentalnych zasad, takich jak np. tabliczka mnożenia, ale tak naprawdę perfekcyjnie, do tego trzeba poznać i zrozumieć podstawowe wzory i pojęcia. Po opanowaniu tych podstaw nie musisz się jej uczyć, a jedynie zrozumieć. To wystarczy. Minusem jest to, że nie da się jej uczyć wybiórczo. Albo bierzesz wszystko, albo nic. Żeby wejść na wyższy poziom, musisz dobrze znać niższy. Nie zrozumiesz żadnych zadań i nie rozwiążesz życiowych problemów za pomocą matematyki, jeśli nie znasz tabliczki mnożenia, nie rozumiesz istoty ułamków, albo wzorów własności podstawowych figur geometrycznych. Dlatego właśnie, ucząc się matematyki w szkole, trzeba być ciągle na bieżąco. Nie można uczyć się jej na wyrywki. Może dlatego króluje, że tworzy tak spójny i niezawodny system, który przede wszystkim wymaga zrozumienia.

Wszystkie nauki ścisłe powodują, że stajemy się mocniejsi i lepiej radzimy sobie z codziennością. Matematyka zasługuje tutaj jednak na pozycję lidera. Nie umniejszam znaczenia pozostałych nauk ścisłych, jednak opisy celowo pomijam, gdyż reprezentują węższe specjalizacje i każdy powinien znaleźć indywidualne uzasadnienie do ich nauki.

2) Geografia – podstawowe dane fizyczne, takie jak odległość ziemi od słońca, księżyca, długość równika, powierzchnia ziemi, kontynentów, obieg wody w przyrodzie, rodzaje wiatrów, itp., czyli wszelkie dane niezbędne do ogólnego wyobrażenia o tym, jak ten nasz dom jest wielka. Taka wiedza przybliża nam świat, wyraźnie go zmniejsza i sprawia, że przestaje on być dla nas taki niezmierzony, przestaje być wielki, a zyskuje realne i ograniczone wymiary;

3) Skąd się wzięło życie – historia świata (skąd wzięła się ziemia, kiedy i jak powstało życie, jak rozwijał się człowiek, kiedy pojawił się homo sapiens) – często wiedza taj zawiera pewien stopień niepewności, gdyż opiera się na pewnej dozie niesprawdzalnych hipotez, ale to też jest częścią rozwoju poprzez wiedzę;

4) Historia – w szczególności naszego kraju – uczenie się historii automatycznie powoduje, że rozwija się w nas większy patriotyzm – rośnie również pewność siebie, gdyż historia Polski jest szczególnie ciekawa i pokazuje, że istnienie pewnego kraju o nazwie Polska nie jest pomyłką na mapie Europy, jak niektórzy zdaję się dowodzić, ale wynikiem silnej organizacji społecznej i wniesienia zasłużonego wkładu w historię tego kontynentu – poza tym człowiek zawsze jest częścią swojej historii, co m.in. odróżnia go od zwierząt i powrót do korzeni zasila go i sprawia, że jego życie przestaje być przypadkowe, a jego zakorzenione normy i wartości są integralną częścią kraju pochodzenia;

5) Język polski – wyrabia zmysł artystyczny, wrażliwość, umiejętność czytania między wierszami, szukania sensu tam, gdzie pozornie nie istnieje. Do tego należy analogicznie należałoby dodać argumenty przemawiające za historią.

6) Ekonomia – kto zna ekonomię, ten przestaje „wierzyć” w pieniądze. To jest podstawa. Ludzie wierzą w pieniądze, a dokładnie, że same w sobie posiadają wartość, a w rzeczywistości są one jedynie środkiem wymiany i miernikiem wartości, swoistym medium, dzięki którym zamieniamy się na rzeczy i usługi. Pieniądz sam w sobie nie posiada wartości. Pojawia się ona, kiedy pieniądz zyska nasze zaufanie, bazujące na przekonaniu, że nagle tej przyznanej mu wartości nie straci. To jest pierwszy krok do zrozumienia ekonomii. Pozbawić pieniądz wyimaginowanej wartości. Poznając ekonomię, trzeba koniecznie pamiętać, że ma ona też swoje nurty. To, co uważamy za prawdę jest w rzeczywistości często pewną ideologią. Warto odnaleźć swój własny nurt, gdyż jest on ściśle powiązany z naszymi przekonaniami. Każdy nurt prowadzi też do innych rezultatów. Jeśli nie masz milionów na koncie i chcesz żyć nadzieją na poprawę swoich warunków bytowych, to bezkrytyczne poparcie dla neoliberalizmu, wspierającego bogatsze grupy społeczne, raczej ci nie pomoże. Jeśli szukasz ekonomii „prawdziwej”, podejmującej próby dotarcia do sedna ludzkiego działania oraz mechanizmów leżących u podstaw mechanizmów wymiany rynkowej, polecam zainteresowanie austriacką szkołą ekonomii. Mechanizmów leżących u podstaw działania rynku i wymiany w nim zachodzącej.

7) Wiedza o państwie / społeczeństwie – jak jest zorganizowane państwo, co to są te jego organy, po co nam konstytucja, co to są ustawy, rozporządzenia i inne akty prawne, co to jest samorząd i czy na pewno sam się rządzi? Czym lepiej znamy swoje prawa, tym realniej potrafimy określić swój wpływ na organizację naszego życia zbiorowego. Pozbawia nas to z jednej strony bezradności, wynikającej z przekonania, ze jeden głos i tak nic nie zmieni, a z drugiej hamuje nierealne oczekiwania wobec osób sprawujących zarząd nad danym regionem czy krajem.

8) Bieżące informacje z kraju i ze świata – warto wiedzieć, co się wkoło nas dzieje – wiedza ta powinna być jednak uzupełniona o znajomość mechanizmów, jakie wywierają wpływ na nasze myślenie, technik i strategii, za pomocą których wszelkiego rodzaju media kształtują nasz światopogląd, w jaki sposób podlegamy wszelkim manipulacjom i jak się przed nimi bronić.

9) To, co sprawi, że będziemy ciekawszymi ludźmi dla siebie i innych – to, co cię rzeczywiście interesuje. To, czego chcesz. Z pewnością w wyżej wymienionych punktach nie zawiera się cała wiedza, którą wykształcony człowiek powinien dysponować. Co chcesz wiedzieć więcej, musisz wybrać już sam. Wytyczanie wszystkich obszarów wykraczałoby poza cel niniejszego opracowania. Generalnie mieści się tu wszystko, co jeszcze chcesz wiedzieć, aby wyjaśnić sobie funkcjonowanie świata w tych obszarach, które cię interesują i które mogą przydać ci się w przyszłości.

10) To, co sprawi ci przyjemność – często najważniejsze sprawy znajdują się na końcu – tak jest również w tym przypadku. Najważniejsze jest to, czego ty chcesz. Ważne jest to, co sami chcemy, nie inni. To bardzo ważne, żeby potrzeba posiadania dodatkowej wiedzy wynikała z naszego wewnętrznego przekonania. Może interesuje cię literatura, może muzyka, teatr, gotowanie, pielęgnowanie ogrodu, sport. Nie ucz się wiecznie formalizmów. Jeśli zostaniesz na etapie wiedzy formalnej, której nie dasz rady wykorzystać, albo przyćmi ci smakowanie własnego życia, nie odniesiesz z tego korzyści. Z powyższych względów, po zaspokojeniu niezbędnego minimum, czym prędzej oddaj się swoim własnym zainteresowaniom, czerp garściami przyjemność z własnego rozwoju, bo życie masz tylko jedno i trzeba z niego jak najwięcej skorzystać.

A teraz przyznaj: „Co cię jeszcze powstrzymuje?”

lub nie czytaj tego, tylko „Zrób coś ze sobą”




Twój Komentarz

Musisz być zalogowanyaby móc komentować.